zaterdag 15 mei 2010

In excelsis deo!


DO2, Deo Crystal Spray. Deze deo is een wonder! Een klein kunststof flesje, weegt 41 gram. Er zitten aluinkristallen in. Je vult het flesje met water. De kristallen zullen oplossen. Je kan het flesje tot 10 keer of meer vullen. Niet alleen voor pelgrims die op stap zijn.
Hoera, want goed voor het milieu én voor uw eigen vel!
Te koop voor 6,99 euro, in de winkel met volgende letters DIRKVUTA (wou toch liever geen reclame maken).

vrijdag 14 mei 2010

Wat nemen we mee?

De eerste pelgrims verkochten hun hebben en houden en trokken dan verder, met hun plunjezak en wat geld. Al hun bezittingen droegen ze mee.


De moderne pelgrims nemen zo weinig mogelijk mee. Er bestaan nu ook superlichte materialen. De bagage is best zo licht mogelijk: streefdoel is voor Troet rond de 8 kg en Trees zou het bij maximum 7 kilo willen houden.
De rugzak is een Deuter Aircontact, Troet de blauwe 45+10 en Trees de rode 40+10, met goede draagbanden en heupgordel. Je voelt haast niet dat je een rugzak draagt. Maar wel al meer dan 2 kg, leeg.


En dan erin: zo weinig mogelijk, zo licht mogelijk. Dat is met de weegschaal shoppen... functioneel ondergoed, sneldrogende T-shirts, afritsbare broek, lichtgewicht slaapzak (geen lakenzak, geen slaapmat), we vonden zelfs een ultralichte pyjama van nauwelijks 80 gram! Toiletgerief: een multifunctionele natuurzeep (douche, shampoo, handwas), sneldrogende handdoeken, een natuurlijke deo met kristallen (daarover later meer). Een regencape (die aan de binnenzijde een enorme SOS opdruk heeft, je weet maar nooit), wat moderne electronica (MP3speler, batterijlader, gsm en lader, fototoestel en lader, USBstick,...), zoveel gram papieren (de routes per dag, de vliegtickets, het stempelboekje, het dagboekje). Verzorging zoals zonnecrème, medicijnen, calendula-emulsie voor de voeten, arnica massageolie voor de spieren,... Een drinkbus voor water en wat knabbels (droge koekjes, energierepen, druivensuiker, vijgen en abrikozen). Een zakmes, een lampje.
Nee, het is een hele opgave voor de pelgrim van vandaag om toch licht bepakt vanalles bij te hebben.

We proberen deze wijze raad om te zetten: 'al wat je niet meeneemt, is mooi meegenomen'.

Interesse in de details van onze bagage? We kunnen onze paklijst sturen.

donderdag 13 mei 2010

Etappes op onze camino

Camino del Norte:
1- Bayonne – Saint-Jean-de-Luz 26,1 km
2- Saint-Jean-de-Luz – Irun 16,5 km
3- Irun – San Sebastian 24,4 km
4- San Sebastian – Getaria 26,8 km
5- Getaria – Deba 19,5 km
6- Deba – Markina Xemein 23,1 km
7- Markina Xemein – Gernika 25,3 km
8- Gernika –Lezama 21,8 km
9- Lezama – Bilbao 12 km
10- Bilbao – Portugalete 14,7 km
11- Portugalete – Castro Urdiales 35,2 km

12- Castro Urdiales – Hazas 29 km
13- Hazas –Santona 12 km
14- Santona - Santander 30,7 km
15- Santander – Boo de Pielagos 13,9 km
16- Boo de Pielagos – Santillana del Mar 20,4 km
17- Santillana del Mar – Comillas 22,4 km
18- Comillas – Unquera 28 km
19- Unquera – Llanes 25,3 km
20- Llanes –Ribadesella 29,8 km
21- Ribadesella – Colunga 20,5 km
Camino Primitivo:
22- Colunga – San Salvador de Valdedios 26,7 km
23- San Salvador de Valdedios –Pola de Siero 18,4 km
24- Pola de Siero – Oviedo 17,6 km
25- Oviedo – Grado 24,9 km
26- Grado – Salas 22,3 km
27- Salas – Tineo 18, 8 km
28- Tineo – Pola de Allande 27 km
29- Pola de Allande – La Mesa 20,9 km
30- La Mesa – Grandas de Salime 15,5 km
31- Grandas de Salime – A Fonsagrada 26,9 km
32- A Fonsagrada – O Cadavo Baleira 23,5 km
33- O Cadavo Baleira – Lugo 31,1 km
34- Lugo – San Roman da Retorta 17,8 km
Camino Frances:
35- San Roman de Retorta – Melide 28 km
36- Melide –Santa Irene 30,8 km
37- Santa Irene – Santiago de Compostela 23,3 km
Finisterre-Muxia
38- Santiago de Compostela – Negreira 20,7 km
39- Negreira – Olveiroa 32,8 km
40- Olveiroa – Cabo Fisterra 33,5 km
41- Fisterra – Muxia 19,7 km
42- Muxia – Hospital 25 km

Totaal: 982,6 km

Waarom op tocht gaan naar Compostela?

Die vraag wordt je regelmatig gesteld. En je vraagt het jezelf ook wel eens af. Hoe kom je er toe? Wat doe ik hier? Dat is moeilijk te zeggen.
Op een dag hoor je of zie je daar iets over en denk je ‘Ja, dat is iets voor mij, voor ons’. En dan begin je er over te lezen en te zoeken. En het trekt je mee, je wordt er naartoe gezogen.
Het doet iets met je, moeilijk te omschrijven wat, iets spiritueels, of je gelooft of niet.
Terwijl je de weg gaat word je er regelmatig mee geconfronteerd, met jezelf, met alles rondom je, het heden en het verleden. Je ontkomt er niet aan.
De weg leidt je en je wordt er helemaal in ondergedompeld. Maar het laat je volop genieten, elk moment van de dag. Er is een verbondenheid met alle mensen die de Camino gaan.
De Camino verandert je ontegensprekelijk.
Aan iedereen een prachtige Camino gewenst!

woensdag 12 mei 2010

Een beknopt verslag van onze tocht in 2008

Voor wie het graag lezen wil: hier volgt een verslag van het eerste deel van onze camino: Bayonne-Castro Urdiales

Dinsdag 27 mei 2008 is het zover. De zoon brengt ons tot in Charleroi, van waar we vliegen naar Pau, Frankrijk. Een taxi brengt ons naar het station. Voor we de trein nemen naar Bayonne hebben we tijd zat en nemen we de funiculare naar de bovenstad, tot bij de Eglise Saint-Jacques. We bezoeken de stad en het kasteel. Het regent en om half vijf brengt de trein ons naar Bayonne. We nemen onze intrek in hotel Loustau aan de Place de la République. We lopen nog een rondje door de stad, branden een kaarsje in de Cathédrale Sainte-Marie voor een voorspoedige tocht. In ‘La Bolée’ genieten we van een lekker avondmaal. Het is gestopt met regenen. We dompelen ons onder in de laatste luxe van bedden en douche.

Woensdag 28 mei 2008. Bayonne – Saint-Jean-de-Luz - 26,1 km
Om zes uur zijn we bij de eersten aan het ontbijt. We krijgen bij het vertrek onze eerste stempel in ons boekje. Om tien over zeven vertrekken we aan de kathedraal. Schitterend weer. Langs de Nive loopt het pad, aangeduid door gele pijlen en schelpen. Over Anglet, langs de riante villa’s aan het station van Biarritz, langs het meer. In een typisch Baskisch plaatsje, Bidart, doen we een eerste terrasje. In het kleine stadhuis krijgen we opnieuw een stempel. We lopen langs de kust en strippen een stuk van onze wandelbroek. De mooie uitzichten op zee wisselen elkaar af. De uitleg in onze franse gids klopt helemaal van afstanden, tijd en wegaanduidingen. Na Erromandie krijgen we nog voor Saint-Jean-de-Luz een eerste regenbui en moeten we onze regenbescherming over de rugzakken schuiven. Maar onder onze regencape is het puffend warm. Op de Place Louis XIV lopen we nog even naar de Eglise Saint-Jean-Baptiste met houten balustrade. In het stadhuis krijgen we een nieuwe stempel. Later installeren we ons in hotel Bolivar. We moeten die avond nog een paar keer schuilen voor de gietende regen, onder de kiosk, samen met de plaatselijke bevolking. In restaurant Ibaïa vinden we traditionele gerechten voor het avondmaal en een liter Pellegrino. De eerste pijnlijke plekjes worden ingesmeerd met massage-olie en de eerste handwas hangt te drogen.

Donderdag 29 mei 2008. Saint-Jean-de-Luz – Irun - 16,5 km
Om kwart voor zeven veren we recht uit dat zalige bed. Het was een rustige straat om te overnachten. Om kwart voor acht na een lekker ontbijt gaan we weer op stap. De zon schijnt al volop. De was droogt verder op onze rugzak terwijl we stappen. We lopen langs kastelen en boerderijen. Er zijn terug gele pijlen. Die hebben we gisteren een tijdje gemist. Over Ciboure langs de Château d’ Urtubie tot Urrugne. We doen wat inkopen op de markt. Op de vieille route d’ Espagne krijgen we gezelschap van een labrador en zijn zwarte kompaan. Na een tijdje haakt de zwarte hond af en de andere volgt ons nog een hele tijd tot er een wagen stopt en de man hem verplicht om in te stappen. Langs veldwegels lopen we tot in Hendaye. Aan het station doen we een terrasje, voor we de brug over stappen en in Spanje aankomen. We zijn in Irun. Spaans praten, dat wordt een hele klus voor ons! Op de Plaza del Ensanche gaan we bij Don Jubugo filete eten. Het wordt druk, er is veel kabaal en de vloer ligt vol papiertjes. Trees stuurt een SMS’je naar het thuisfront. In de Lucas de Berroa vinden we de albergue. We wandelen naar het ecologisch park in de nabijheid van het vliegveld. Om vier uur gaat de albergue open. Er zijn nog twee Italianen en een Duitse. We betalen onze bijdrage en laten onze pakken op het bed achter. In de supermarkt halen we wat voorraad. We hadden een hele dag zon en nu regent het. We gaan een hele onrustige nacht in met gesnurk van de Duitse naast ons en twee luidruchtige Fransen.

Vrijdag 30 mei 2208. Irun – San Sebastian - 24,4 km
Om zes uur zijn we wakker door de lawaaierige Fransen. We maken ons ontbijtje klaar, bezoeken de badkamer en pakken in. Onze trip van 24,4 kilometer begint om kwart voor zeven met een klim naar Guadalupe. Prachtig uitzicht en een drinkpauze. Veder steil naar de Monte Jaizkibel. Vandaar loopt de weg horizontaal langs de bergflank. Prachtig uitzicht. Los over de weg lopen muilezels met hun jonge veulens. Het blijft droog en we dalen steil naar Donibane. Het dorp is één straat met tientallen vlaggen en spandoeken voor de ETA, christelijke taferelen op doek. Op een terrasje worden we helemaal ondergedompeld in de ETA strijdkreten. Een kleine veerboot zet ons over en daar gaan we even zitten op de bank om uit te kijken op de haven. Daarna volgt een nieuwe steile klim langs een smal pad over de trappen in de rotsen. Het uitzicht is prachtig. Over de strandboulevard tot aan de jeugdherberg van San Sebastian. We worden verwezen naar het zaaltje voor de pelgrims. Samen met anderen kunnen we hier nog eens een wasje doen en ophangen aan een gesmokkeld droogrek. Langs de promenade wandelen we terug tot in de stad voor ons avondmaal en een terrasje op het strand. In de jeugdherberg vinden we opnieuw de snurkende Duitse, nog een koppel Duitsers en een koppel Italianen.

Zaterdag 31 mei 2008. San Sebastian – Getaria - 26,8 km
Het regent met bakken. Om half zeven springen we uit bed. De Italianen maken duidelijk dat ze daar niet door gaan. De Duitsers vertrekken en even later wij ook in de gietende regen. Langs de trappen de helling op. Het water stroomt van de berg. Twee uur stappen we over de Igeldo-berg tot Orio, een havenstadje met een tapasbar die erg welkom is. Dan gaat het verder over de brug waar de roeiers oefenen tegen enorme snelheden. Een bordje maakt ons duidelijk dat het nog 100 kilometer is van Bilbao. In de regen over de bergpaadjes tussen gras en druiven. Met mooie zichten op zee komen we aan bij de surfers in Zarautz. Na het etentje op het strand trekken we verder tot Getaria. Terwijl we kijken naar het volksfeest, in de geur van sardienen op houtskool, wringen we onze doorweekte kousen uit. We moeten verder, hier is alles volzet. We klimmen moeizaam tot Zumaia. In de kerk krijgen we van de pastoor onze stempel en nemen onze intrek in de gerestaureerde oude kapel van Santa Klara, een privaat pension, prachtig, wat een luxe en we zijn er helemaal alleen. We worden zelfs met de auto naar het centrum gebracht voor een pelgrimsdiner. Fles wijn en water inbegrepen. Prachtige ontvangst in het pension, alles klaar voor het ontbijt morgen. Vandaag 34 kilometer gestapt!

Zondag 1 juni 2008. Getaria – Deba - 19,5 km
We krijgen zelfs eten mee voor onderweg. De hoezen gaan weer over de rugzak. Op weg naar Deba, gutst het water over de weg. Op de modderige wegen is het opletten waar we onze voeten zetten, om niet weg te schuiven. Op een grasweg zakken we tot boven de sokken in het water. Maar we moeten verder, niks aan te doen. Er staan prachtige orchideeën langs het pad. Om half elf stappen we doorweekt een restaurant binnen voor een kop koffie. De natte rugzakken blijven buiten. Tegen half twaalf bereiken we Deba. Met een paar liften dalen we tot in het centrum. In hotel Kresaa is er nog plaats. Tijd om onze natte spullen uit te wassen en te drogen. Op TV tonen ze van overal in het Baskenland het noodweer met overstromingen. In de stad komen de twee Duitsers aan en we zoeken met hen naar een logement. In de stad gaan we eten en genieten daarna van een luxueuze douche.

Maandag 2 juni 2008. Deba – Markina Xemein - 23,1 km
Om kwart over zeven gaan we uitgebreid ontbijten in het restaurant. En om acht uur zijn we weer op pad. Aan het station lopen we over de brug over het water en beginnen links weer te klimmen, een uur lang tot aan de ermitagekapel van Santo Cristo del Calvario. De paden liggen er erg modderig bij en we zakken er diep in weg. We verlaten de kust in Orlatz (zicht op Mirtriku, de zee) en zien ze pas terug in Bilbao. Gisteren zagen we op TV het resultaat van een zware bomaanslag in Zarautz, waar we net gepasseerd waren. Verder ook alom overstromingen in Baskenland, vooral in Bilbao en Gexto. Dan lopen we vier uur door de onbewoonde wereld, alleen bos rondom. Soms een boerderijtje met schapen of paarden. We raken uiteindelijk het bos uit, door de modder en komen aan in Markina Xemein. We gaan tapas eten en de albergue bij de Karmelieten gaat pas open om 15 uur. Later komt het Duitse koppel toe, vol modder en de vrouw heeft erge kniepijn. Ze gaan hier stoppen. We hebben intussen 134 kilometer afgelegd van in Bayonne. In het kerkje branden we een kaarsje (elektrisch flikkerlicht), we eten samen met andere pelgrims het menu del peregrino in het restaurantje. Van het thuisfront paniekberichten over het slechte weer in Baskenland! Trees vindt het fototoestel niet en slaapt slecht.

Dinsdag 3 juni 2008. Markina Xemein – Gernika - 25,3 km
Het fototoestel is terecht: het zat gewoon op de vaste plaats in de rugzak... Wat een opluchting, 800 foto’s. Omwille van de slechte wegen vol modder moeten we een stuk om, langs een asfaltweg. In Bolivar is het museum van Simon Bolivar jammer genoeg gesloten. Er volgen heel wat hindernissen op de weg: opstapjes, ladders, koeiendrek, je schuift overal weg. Om halftwaalf kunnen we even uitblazen op een met zeil overdekt terras in Munitibar. De twee Spanjaarden van gisteravond in de albergue steken ons voorbij. Alle Duitsers zijn gestopt. Net voor Gernika drinken we in een bar een koffie en lopen door naar hotel Bolina om in te checken. Daarna bezoeken we het museum van Gernika met de geschiedenis van de Spaanse burgeroorlog. In de kerk laten we de credencial afstempelen. Op onze terugweg eten we wat in hotel Bolina, waar Trees twee Britten met de fiets het menu uitlegt. Ze verstaan geen woord Spaans. Na de wandeling heeft Trees kniepijn.

Woensdag 4 juni 2008. Gernika –Lezama - 21,8 km
Lezama - Bilbao - 12 km (trein)

Om acht uur zijn we weg, zonder ontbijt. Bij de bakker halen we wat koeken en op de trappen van de kerk ontbijten we in de zon. Het is al warm! Na de wegenwerken komen we terug op onze camino en beginnen te klimmen. Trees vindt haar stok! Plots staan we voor een wegversperring. Een autorally dwarst de Camino en we beginnen aan een klim door een braambos, boven de weg. Er staan jongeren op uitkijk voor de doorkomende wagens met piepende banden. Ze vertellen ons dat Loeb hier oefent. We riskeren ons leven door met de rugzak op de rug door te lopen over een heel stuk van de weg en we zijn er net af en terug op onze weg als de eerste rallyrijder komt doorgescheurd tegen een ongelooflijke snelheid. Onze speciale engelbewaarder heeft ons gered! Om één uur stoppen we aan een Kalvarieberg in Goikolexea met een klein cafeetje. Een kleine labrador wou met ons meelopen. We zijn op weg naar Lezama en krijgen veel reacties van fietsers en autobestuurders. We lopen langs een kerkhof waar de doden in drie etages boven elkaar worden begraven. Overal waar we aanbellen zijn de logies volzet. Er zit niks anders op dan met het treintje tot in Bilbao te sporen. We besluiten twee nachten te verblijven in een pittoresk pension. We hebben nog tijd genoeg om door de stad te slenteren, langs het Guggenheim en langs de mooie boulevards. In de Santiago-kerk halen we onze stempel. In het station kunnen we goedkoop én lekker eten.

Donderdag 5 juni 2008. Bilbao - rustdag (kms niet geteld)
Heerlijk geslapen. Deze dag hebben we uitgekozen om het Guggenheim-museum te bezoeken. Maar eerst ontbijten op de Plaza Nuevo. We zijn op tijd om het museum te openen. We bezoeken de tentoonstelling over het surrealisme en de Munoz-tentoonstelling die Troet eerder al zag in de Tate Modern in Londen. Maar het blijft de moeite! Na de koffiepauze bezoeken we de vaste collectie met de enorme stalen platen van Richard Serra. Van Jeff Koons staat er de met bloemen versierde puppie buiten. Mooi! In de stad kopen we wat proviand. In de zwartenwijk bezoeken we nog een tentoonstelling van replica’s (plaasteren afgietsels). Een ander museum vinden we niet. Om te gaan eten lopen we nog een laatste keer langs het Guggenheim. De promenade wordt gretig gebruikt door lopers en skeelers. En van Bilbao gaat een kassei mee naar huis, een gewoonte van Trees sinds 1993 om van elke bezochte plaats een steen op te rapen. Wegens anders een veel te zware rugzak, is het rapen deze reis beperkt gebleven tot Bilbao...

Vrijdag 6 juni 2008. Bilbao – Portugalete - 14,7 km
We worden wakker van het gekletter van de regen! We ontbijten bij Eskemik rechtover ons hotelletje. We stappen langs de Puenta San Anton en volgen links de Bilbao-rivier. De weg is versperd en we moeten een heel eind langs de baan naar Portugalete lopen. Van Zarrotza tot Barakaldo stappen we langs de kade. Daar wacht ons een terrasje. Na een hele omweg komen via het nieuwe fiets- en wandelpad in Portugalete terwijl andere Duitse pelgrims proberen weg te geraken uit Portugalete. We komen recht op de prachtige bruglift uit, uniek voor Portugalete. Deze 'Puente Colgante' of zweefbrug, is sinds 2006 erkend als werelderfgoed. De architect is Alberto Pallacio, een leerling van Gustave Eiffel. In Pension Santa Maria nemen we onze intrek. Daarna steken we over met de bekende veer naar Getxo. Daar opnieuw zien we heel veel glasschade van een ETA-bom. In het toerismebureau halen we wat documentatie over de volgende etappes. Trees werkt verder aan haar stapstok. Morgen plannen we een etappe van 35 kilometer zonder rugzak. De bagage blijft op de kamer. We gaan ergens pintxo eten met een glas rode wijn erbij. We maken nog een wandeling tot het volgende plaatsje en bij de terugkeer gaan we nog wat drinken in Kili kolo. Van slapen komt niks in huis, de hele nacht is er kabaal van de cafébezoekers onderaan en op straat. Er wordt met flessen gegooid.



Zaterdag 7 juni 2008. Portugalete – Castro Urdiales - 35,2 km
Ons ontbijt staat klaar op de toog in het café onderaan. Om acht uur zijn we op pad met een kleine rugzak. Langs de ‘bidea forri’, een breed nieuw fiets- en wandelpad gaan we richting Castro Urdiales. Er zijn nog Duitse en Italiaanse pelgrims op de weg. In Zierbena wacht ons een terrasje. Vanaf daar volgen we de kust. Het is opnieuw zonnig. Over Muskiz tot in Onton waar we wat proviand inslaan in een oude winkel. We smeren er ons een stuk stokbrood met kaas. Vanaf Onton moeten we een stuk langs de baan stappen, gevaarlijk met die vrachtwagens. In Miono komen we terug op de weg. Vanaf nu zijn we in Cantabrië. Op een terras hebben we een mooi uitzicht. Van op de kliffen verderop krijgen we steeds beter uitzicht op de haven van Castro Urdiales. Via de promenade komen we aan de kerk van Castro Urdiales. Het is druk op alle terrassen, mooi stadje. Na de Brochetta con Patatas halen we onze stempel in de kerk, als de begrafenisplechtigheid is afgelopen. Onze laatste etappe zit er voorlopig op en we rijden met de bus terug to Barakaldo. We stappen richting metro en worden aangesproken door een jonge man. Hij wil ons ‘helpen’. Plots voelt Trees dat deze man gaan lopen is met ons fototoestel. Alle fotomateriaal kwijt, 1200 foto’s. Waanzinnig is dit. We proberen via metropersoneel en politie in Portugalete wat te bereiken maar we moeten het stellen met weinig begrip. Verslagen komen we weer aan in ons pension.

Van zondag tot dinsdag zijn we bezig met onze terugreis. Op zondag van Portugalete naar San Sebastian. Het beloofde ontbijt van half tien is nergens te zien! We gaan ontbijten rechtover het toerismebureau in het gezelschap van ongegeneerde mussen die in- en uitvliegen en op de toonbank alles meepikken wat ze kunnen. We nemen de metro tot Casco Viejo en gaan te voet naar Bilbao tot bij het treinstation. We rijden tot Amara Donastia en onderweg flitsen bekende plaatsen voorbij: Deba, Zumaia, Zarautz,…We gaan in San Sebastian op zoek naar een restaurantje en dan naar de jeugdherberg. We hebben veel tijd om te slenteren door het centrum en over de promenade. Internet in de jeugdherberg is ingepalmd door chattende meisjes.
Maandag gaat het verder te voet naar het station. Dan gaat het met de trein tot Hendaye, het Spaanse gedeelte. Daar moeten we overstappen in het Franse station op de trein naar Bayonne en vandaar met een andere trein naar Pau. Er is veel politiecontrole. In Pau gaan we eerst iets eten op de Boulevard des Pyrenées. Dan stappen we verder tot ons hotel in de stadsrand. Nadien hebben we weer veel tijd om de stad in te trekken.
Dinsdag gaat het verder met de taxi tot de luchthaven van Pau. We vliegen terug naar Charleroi waar de shuttle ons tot Brussel-Zuid brengt. Met de trein terug naar onze thuisstad.

Toen we aan deze camino begonnen, dachten we ergens rond Bilbao te geraken. We zijn dus een eindje verder, tot Castro Urdiales. Als we ooit verder stappen, dan zal dit onze startplaats zijn. En omdat we 3 dagen bezig zijn met van het eindpunt naar huis te geraken, zouden we liefst ineens tot Compostela willen stappen.

zondag 9 mei 2010

Boeken, magazines, brochures,...


Over de camino kan je lezen, veel lezen... Dat is ook een deel van de voorbereiding, maar dan geestelijk.
In onze kast staan deze werken:
- "Praktisch pelgrimeren naar Santiago de Compostela" van Joop van der Meulen, van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob. Zoals de titel zegt, een praktisch boek met veel antwoorden op praktische vragen.
- "De weg naar Santiago de Compostela" van Kathryn Harrison, uitgave National Geographic
- "Lannoo's Reisgids Noord-Spanje"
- "Trotter Noord-Spanje", ook van Lannoo
- "Spanje noord en midden", ANWB Goud
- "De Pelgrim" (het tijdschrift van het Genootschap - het maartnummer van dit jaar is een extra dikke uitgave)
- "Het eerste woord, overwegingen voor Santiagogangers" van Dirk Aerts, ook een recente uitgave van het Genootschap. Ze bestaan dit jaar 25 jaar en dit boek is een verzameling van de rubriek van hoofdredacteur Dirk Aerts, door de jaren heen.

In april was er bij Knack nog een bijlage, een mooie uitgave naar aanleiding van het Heilig Jaar 2010.

Je moet dit alles niet gelezen hebben om de camino te stappen of te fietsen. Maar het is wel een leuke voorbereiding tijdens de dagen van aftellen...